Risperidon: werking, gebruik en waarschuwingen

Bestudeer het onduidelijke mechanisme van risperidon, het gebruik bij schizofrenie, bipolaire-I-stoornis en autisme en de hogere sterfte bij dementiegerelateerde psychose.

Generieke naam?
Risperidon
Geneesmiddelgroep?
Atypisch antipsychoticum
Werkingsmechanisme
Mechanisme onduidelijk; de werking bij schizofrenie zou kunnen berusten op gecombineerd antagonisme van dopamine-D2- en serotonine-5-HT2-receptoren.
Toepassingen
Schizofrenie bij volwassenen en adolescenten van 13–17 jaar; Acute manische of gemengde episodes bij bipolaire-I-stoornis: monotherapie bij volwassenen en patiënten van 10–17 jaar, of aanvulling op lithium of valproaat bij volwassenen; Prikkelbaarheid bij autistische stoornis bij patiënten van 5–17 jaar
Vaak voorkomende bijwerkingen
Parkinsonisme; Acathisie; Sedatie; Gewichtstoename; Duizeligheid
Waarschuwing in kader
Verhoogde sterfte bij oudere patiënten met dementiegerelateerde psychose.
Waarschuwingen
Maligne neurolepticasyndroom; Tardieve dyskinesie; Metabole veranderingen
Interacties
Carbamazepine / enzyminductoren; Fluoxetine / paroxetine (CYP2D6-remmers)

Merkvragen gebruiken alleen naamcombinaties die zijn gecontroleerd aan de hand van de gekoppelde productbron. Onbevestigde combinaties worden uit deze vragen weggelaten; de overige leerstof blijft beschikbaar.

Bekijk de oorspronkelijke bron ↗

Datum van de bron: 20260830 · Studiemateriaal, geen basis voor klinische beslissingen. Merknamen en productinformatie hebben betrekking op de Verenigde Staten. Raadpleeg altijd de actuele bron.

Bronbestand gecontroleerd op: 2026-10-21. Het brondocument en geselecteerde velden zijn vergeleken. De volledige kaart heeft geen onafhankelijke klinische beoordeling gehad.

Uitspraak

Risperidone: ris-PER-i-done

De uitspraak geldt voor de generieke naam in het Amerikaans-Engels.

Orgaanstelsel

Psychiatrie · 30 Geneesmiddelenkaarten

Vergelijk met verwante kaarten

Olanzapine

Dezelfde groep op beide kaarten

Werkingsmechanisme: Mechanisme onduidelijk; de werkzaamheid bij schizofrenie zou kunnen berusten op gecombineerd antagonisme van dopamine- en serotonine-5-HT2-receptoren.

Op beide kaarten: Toepassingen — Schizofrenie bij volwassenen en adolescenten van 13–17 jaar · Vaak voorkomende bijwerkingen — Duizeligheid

Alleen op de kaart van Olanzapine: Toepassingen — Acute manische of gemengde episodes bij bipolaire-I-stoornis bij volwassenen en adolescenten van 13–17 jaar; onderhoudsbehandeling bij volwassenen; Aanvulling op lithium of valproaat bij acute manische of gemengde episodes van bipolaire-I-stoornis bij volwassenen · Vaak voorkomende bijwerkingen — Gewichtstoename; Slaperigheid; Obstipatie; Droge mond · Waarschuwingen — Hyperglykemie / diabetes; Dyslipidemie en gewichtstoename; Cerebrovasculaire voorvallen bij ouderen met dementie · Interacties — Diazepam / alcohol; Carbamazepine; Fluvoxamine

Aripiprazol

Hetzelfde orgaanstelsel: Psychiatrie

Werkingsmechanisme: Werkt mogelijk via partieel agonisme op D2- en 5-HT1A-receptoren en antagonisme op 5-HT2A-receptoren.

Op beide kaarten: Vaak voorkomende bijwerkingen — Acathisie · Waarschuwingen — Maligne neurolepticasyndroom; Tardieve dyskinesie

Alleen op de kaart van Aripiprazol: Toepassingen — Schizofrenie bij volwassenen en adolescenten van 13–17 jaar; Acute manische of gemengde episodes bij bipolaire-I-stoornis bij volwassenen en patiënten van 10–17 jaar, alleen of met lithium of valproaat; Aanvullend op antidepressiva bij depressieve stoornis (MDD) bij volwassenen; Prikkelbaarheid bij autistische stoornis op 6–17 jaar; syndroom van Gilles de la Tourette op 6–18 jaar · Vaak voorkomende bijwerkingen — Misselijkheid; Hoofdpijn; Slapeloosheid; Obstipatie · Waarschuwingen — Pathologisch gokken / compulsief gedrag · Interacties — Sterke CYP2D6-remmers; Sterke CYP3A4-remmers; Sterke CYP3A4-inductoren

Lorazepam

Hetzelfde orgaanstelsel: Psychiatrie

Werkingsmechanisme: Bindt aan de benzodiazepinebindingsplaats van GABA-A-receptoren in de hersenen en versterkt de GABA-gemedieerde synaptische remming.

Op beide kaarten: Vaak voorkomende bijwerkingen — Sedatie; Duizeligheid

Alleen op de kaart van Lorazepam: Toepassingen — Angststoornissen bij volwassenen die al stabiele, gelijkmatig over drie doses per dag verdeelde lorazepamtabletten krijgen, bij overschakeling op de gekozen formulering met verlengde afgifte (XR) · Vaak voorkomende bijwerkingen — Zwakte; Onvastheid · Waarschuwingen — Gecontra-indiceerd bij acuut nauwekamerhoekglaucoom; CZS-depressie; Neonatale sedatie en ontwenning · Interacties — Opioïden; Alcohol / CZS-depressiva; UGT-remmers

Een punt telt alleen als gedeeld wanneer beide kaarten het hetzelfde formuleren. Staat iets niet op een kaart, dan betekent dat niet dat het effect nooit optreedt.

Waarschuwingen in kader op verwante kaarten

Dezelfde tekst van de waarschuwing in kader bij: Olanzapine